Delineation of Gnosis and Devotion; a description of the Lamp of wisdom and the surpassing glory of Devotion
Chaupais
jē asi bhagati jāni pariharahīṃ. kēvala gyāna hētu śrama karahīṃ..
tē jaḍa kāmadhēnu gṛhaom tyāgī. khōjata āku phirahiṃ paya lāgī.. [7-114(B)-1]
sunu khagēsa hari bhagati bihāī. jē sukha cāhahiṃ āna upāī..
tē saṭha mahāsiṃdhu binu taranī. pairi pāra cāhahiṃ jaḍa karanī.. [7-114(B)-2]
suni bhasuṃḍi kē bacana bhavānī. bōlēu garuḍa haraṣi mṛdu bānī..
tava prasāda prabhu mama ura māhīṃ. saṃsaya sōka mōha bhrama nāhīṃ.. [7-114(B)-3]
sunēu punīta rāma guna grāmā. tumharī kṛpāom lahēu biśrāmā..
ēka bāta prabhu pūomchau tōhī. kahahu bujhāi kṛpānidhi mōhī.. [7-114(B)-4]
kahahiṃ saṃta muni bēda purānā. nahiṃ kachu durlabha gyāna samānā..
sōi muni tumha sana kahēu gōsāīṃ. nahiṃ ādarēhu bhagati kī nāīṃ.. [7-114(B)-5]
gyānahi bhagatihi aṃtara kētā. sakala kahahu prabhu kṛpā nikētā..
suni uragāri bacana sukha mānā. sādara bōlēu kāga sujānā.. [7-114(B)-6]
bhagatihi gyānahi nahiṃ kachu bhēdā. ubhaya harahiṃ bhava saṃbhava khēdā..
nātha munīsa kahahiṃ kachu aṃtara. sāvadhāna sōu sunu bihaṃgabara.. [7-114(B)-7]
gyāna birāga jōga bigyānā. ē saba puruṣa sunahu harijānā..
puruṣa pratāpa prabala saba bhāomtī. abalā abala sahaja jaḍa jātī.. [7-114(B)-8]
Dohas
puruṣa tyāgi saka nārihi jō birakta mati dhīra..
na tu kāmī biṣayābasa bimukha jō pada raghubīra..115ka.. [7-115(A)]
sōu muni gyānanidhāna mṛganayanī bidhu mukha nirakhi.
bibasa hōi harijāna nāri biṣnu māyā pragaṭa..115kha.. [7-115(A)-115(B)]
Chaupais
ihāom na pacchapāta kachu rākhau. bēda purāna saṃta mata bhāṣau..
mōha na nāri nāri kēṃ rūpā. pannagāri yaha rīti anūpā.. [7-115(A)-1]
māyā bhagati sunahu tumha dōū. nāri barga jānai saba kōū..
puni raghubīrahi bhagati piārī. māyā khalu nartakī bicārī.. [7-115(A)-2]
bhagatihi sānukūla raghurāyā. tātē tēhi ḍarapati ati māyā..
rāma bhagati nirupama nirupādhī. basai jāsu ura sadā abādhī.. [7-115(A)-3]
tēhi bilōki māyā sakucāī. kari na sakai kachu nija prabhutāī..
asa bicāri jē muni bigyānī. jācahīṃ bhagati sakala sukha khānī.. [7-115(A)-4]
Dohas
yaha rahasya raghunātha kara bēgi na jānai kōi.
jō jānai raghupati kṛpāom sapanēhu mōha na hōi..116ka.. [7-116(A)]
aurau gyāna bhagati kara bhēda sunahu suprabīna.
jō suni hōi rāma pada prīti sadā abichīna..116kha.. [7-116(B)]
Chaupais
sunahu tāta yaha akatha kahānī. samujhata banai na jāi bakhānī..
īsvara aṃsa jīva abināsī. cētana amala sahaja sukha rāsī.. [7-116(B)-1]
sō māyābasa bhayau gōsāīṃ. baomdhyō kīra marakaṭa kī nāī..
jaḍa cētanahi graṃthi pari gaī. jadapi mṛṣā chūṭata kaṭhinaī.. [7-116(B)-2]
taba tē jīva bhayau saṃsārī. chūṭa na graṃthi na hōi sukhārī..
śruti purāna bahu kahēu upāī. chūṭa na adhika adhika arujhāī.. [7-116(B)-3]
jīva hṛdayaom tama mōha bisēṣī. graṃthi chūṭa kimi parai na dēkhī..
asa saṃjōga īsa jaba karaī. tabahu kadācita sō niruaraī.. [7-116(B)-4]
sāttvika śraddhā dhēnu suhāī. jauṃ hari kṛpāom hṛdayaom basa āī..
japa tapa brata jama niyama apārā. jē śruti kaha subha dharma acārā.. [7-116(B)-5]
tēi tṛna harita carai jaba gāī. bhāva baccha sisu pāi pēnhāī..
nōi nibṛtti pātra bisvāsā. nirmala mana ahīra nija dāsā.. [7-116(B)-6]
parama dharmamaya paya duhi bhāī. avaṭai anala akāma banāī..
tōṣa maruta taba chamāom juḍaāvai. dhṛti sama jāvanu dēi jamāvai.. [7-116(B)-7]
muditāom mathaiṃ bicāra mathānī. dama adhāra raju satya subānī..
taba mathi kāḍhai lēi navanītā. bimala birāga subhaga supunītā.. [7-116(B)-8]
Listen, dear Garuḍa, to this unutterable romance, which can only be comprehended by the mind but is incapable of expression. The soul is a particle of the Divinity, immortal, conscious, untainted by Māyā and blissful by nature. Such a soul, my lord, has allowed itself to be dominated by Māyā and has been caught in its own trap like a parrot or a monkey. Matter and Spirit have been linked together with a knot which, though imaginary, is difficult to untie. Since then the soul has become worldly: it can have no happiness till this knot is untied. The Vedas and Purāṇas have suggested a number of devices for untying the knot; but the knot, far from being resolved, becomes harder and harder. The interior of the soul being utterly clouded with the darkness of ignorance, the knot cannot even be perceived; how, then, can it be untied? If God were to bring about such conditions (as are depicted below), even then the disentanglement of the knot is problematical. Suppose by the grace of Śrī Hari the blessed cow in the shape of Sāttvika (genuine) piety comes to abide in one’s heart and feeds on green herbage in the shape of Japa (muttering of prayers), austere penance, sacred observances, the Yamas or forms of self-restraint (viz., continence, veracity, non-violence, non-stealing and non-possession), the five Niyamas or positive virtues (viz., external and internal purity, contentment, self- study, self-discipline and self-surrender to God) and innumerable other blessed virtues and religious practices recommended by the Vedas. Milk begins to flow from her teats, let us hope, when she is united with her newly-born calf in the form of love. Quietism serves as the cord by which her hind legs are tied (in order to milk her); faith represents the pot in which the cow is milked; while a pure mind, which is at one’s beck and call, plays the role of a milker. Having thus drawn the milkin the shape of supreme righteousness one should boil it, brother, on the fire of desirelessness. When boiled, it should be cooled down with the breath of contentment and forbearance and congealed by mixing with it a little curd in the shape of fortitude and mind-control. The curd thus made should be churned in the earthen vase of cheerfulness with the churning-stick of reflection after fastening the stick to the host of self-restraint with the cord of truthful and agreeable words; and by this process of churning one should extract the pure, excellent and holy butter of dispassion.
- The allusion is to two popular modes of catching parrots and monkeys. A stick with a bait at the end and a string attached to it is so set in the ground that it revolves from the weight of the parrot when it lights upon it; and the bird, confused by the motion, fancies it is entangled in the string, though it is really loose and might fly away if it tried. For the monkey a large jar, with a narrow mouth, is sunk in the ground full of grain. The monkey puts in his hand and clutches a handful; but being unable to draw out his closed fist on account of the smallness of the jar’s mouth, he fancies himself caught, though if he stretches the palm of his hand he could extricate it immediately.
Dohas
jōga agini kari pragaṭa taba karma subhāsubha lāi.
buddhi sirāvaiṃ gyāna ghṛta mamatā mala jari jāi..117ka.. [7-117(A)]
taba bigyānarūpini buddhi bisada ghṛta pāi.
citta diā bhari dharai dṛḍha samatā diaṭi banāi..117kha.. [7-117(B)]
tīni avasthā tīni guna tēhi kapāsa tēṃ kāḍhai.
tūla turīya saomvāri puni bātī karai sugāḍhai..117ga.. [7-117(C)]
ēhi bidhi lēsai dīpa tēja rāsi bigyānamaya..
jātahiṃ jāsu samīpa jarahiṃ madādika salabha saba..117gha.. [7-117(C)-117(D)]
Chaupais
sōhamasmi iti bṛtti akhaṃḍā. dīpa sikhā sōi parama pracaṃḍā..
ātama anubhava sukha suprakāsā. taba bhava mūla bhēda bhrama nāsā.. [7-117(C)-1]
prabala abidyā kara parivārā. mōha ādi tama miṭai apārā..
taba sōi buddhi pāi ujiārā. ura gṛhaom baiṭhi graṃthi niruārā.. [7-117(C)-2]
chōrana graṃthi pāva jauṃ sōī. taba yaha jīva kṛtāratha hōī..
chōrata graṃthi jāni khagarāyā. bighna anēka karai taba māyā.. [7-117(C)-3]
riddhi siddhi prērai bahu bhāī. buddhahi lōbha dikhāvahiṃ āī..
kala bala chala kari jāhiṃ samīpā. aṃcala bāta bujhāvahiṃ dīpā.. [7-117(C)-4]
hōi buddhi jauṃ parama sayānī. tinha tana citava na anahita jānī..
jauṃ tēhi bighna buddhi nahiṃ bādhī. tau bahōri sura karahiṃ upādhī.. [7-117(C)-5]
iṃdrīṃ dvāra jharōkhā nānā. tahaom tahaom sura baiṭhē kari thānā..
āvata dēkhahiṃ biṣaya bayārī. tē haṭhi dēhī kapāṭa ughārī.. [7-117(C)-6]
jaba sō prabhaṃjana ura gṛhaom jāī. tabahiṃ dīpa bigyāna bujhāī..
graṃthi na chūṭi miṭā sō prakāsā. buddhi bikala bhai biṣaya batāsā.. [7-117(C)-7]
iṃdrinha suranha na gyāna sōhāī. biṣaya bhōga para prīti sadāī..
biṣaya samīra buddhi kṛta bhōrī. tēhi bidhi dīpa kō bāra bahōrī.. [7-117(C)-8]
Dohas
taba phiri jīva bibidha bidhi pāvai saṃsṛti klēsa.
hari māyā ati dustara tari na jāi bihagēsa..118ka.. [7-118(A)]
kahata kaṭhina samujhata kaṭhina sādhana kaṭhina bibēka.
hōi ghunācchara nyāya jauṃ puni pratyūha anēka..118kha.. [7-118(B)]
Chaupais
gyāna paṃtha kṛpāna kai dhārā. parata khagēsa hōi nahiṃ bārā..
jō nirbighna paṃtha nirbahaī. sō kaivalya parama pada lahaī.. [7-118(B)-1]
ati durlabha kaivalya parama pada. saṃta purāna nigama āgama bada..
rāma bhajata sōi mukuti gōsāī. anaicchita āvai bariāī.. [7-118(B)-2]
jimi thala binu jala rahi na sakāī. kōṭi bhāomti kōu karai upāī..
tathā mōccha sukha sunu khagarāī. rahi na sakai hari bhagati bihāī.. [7-118(B)-3]
asa bicāri hari bhagata sayānē. mukti nirādara bhagati lubhānē..
bhagati karata binu jatana prayāsā. saṃsṛti mūla abidyā nāsā.. [7-118(B)-4]
bhōjana karia tṛpiti hita lāgī. jimi sō asana pacavai jaṭharāgī..
asi haribhagati sugama sukhadāī. kō asa mūḍha na jāhi sōhāī.. [7-118(B)-5]
Dohas
sēvaka sēbya bhāva binu bhava na taria uragāri..
bhajahu rāma pada paṃkaja asa siddhāṃta bicāri..119ka.. [7-119(A)]
jō cētana kahaom jaḍa karai jaḍahi karai caitanya.
asa samartha raghunāyakahiṃ bhajahiṃ jīva tē dhanya..119kha.. [7-119(B)]
Chaupais
kahēu gyāna siddhāṃta bujhāī. sunahu bhagati mani kai prabhutāī..
rāma bhagati ciṃtāmani suṃdara. basai garuḍa jākē ura aṃtara.. [7-119(B)-1]
parama prakāsa rūpa dina rātī. nahiṃ kachu cahia diā ghṛta bātī..
mōha daridra nikaṭa nahiṃ āvā. lōbha bāta nahiṃ tāhi bujhāvā.. [7-119(B)-2]
prabala abidyā tama miṭi jāī. hārahiṃ sakala salabha samudāī..
khala kāmādi nikaṭa nahiṃ jāhīṃ. basai bhagati jākē ura māhīṃ.. [7-119(B)-3]
garala sudhāsama ari hita hōī. tēhi mani binu sukha pāva na kōī..
byāpahiṃ mānasa rōga na bhārī. jinha kē basa saba jīva dukhārī.. [7-119(B)-4]
rāma bhagati mani ura basa jākēṃ. dukha lavalēsa na sapanēhu tākēṃ..
catura sirōmani tēi jaga māhīṃ. jē mani lāgi sujatana karāhīṃ.. [7-119(B)-5]
sō mani jadapi pragaṭa jaga ahaī. rāma kṛpā binu nahiṃ kōu lahaī..
sugama upāya pāibē kērē. nara hatabhāgya dēhiṃ bhaṭamērē.. [7-119(B)-6]
pāvana parbata bēda purānā. rāma kathā rucirākara nānā..
marmī sajjana sumati kudārī. gyāna birāga nayana uragārī.. [7-119(B)-7]
bhāva sahita khōjai jō prānī. pāva bhagati mani saba sukha khānī..
mōrēṃ mana prabhu asa bisvāsā. rāma tē adhika rāma kara dāsā.. [7-119(B)-8]
rāma siṃdhu ghana sajjana dhīrā. caṃdana taru hari saṃta samīrā..
saba kara phala hari bhagati suhāī. sō binu saṃta na kāhūom pāī.. [7-119(B)-9]
asa bicāri jōi kara satasaṃgā. rāma bhagati tēhi sulabha bihaṃgā.. [7-119(B)-10]
Dohas
brahma payōnidhi maṃdara gyāna saṃta sura āhiṃ.
kathā sudhā mathi kāḍhahiṃ bhagati madhuratā jāhiṃ..120ka.. [7-120(A)]
birati carma asi gyāna mada lōbha mōha ripu māri.
jaya pāia sō hari bhagati dēkhu khagēsa bicāri..120kha.. [7-120(B)]