अध्याय 16 - श्लोक 22

एतैर्विमुक्तः कौन्तेय तमोद्वारैस्त्रिभिर्नरः
आचरत्यात्मनः श्रेयस्ततो याति परां गतिम् ॥ २२ ॥

etairvimuktaḥ kaunteya tamodvāraistribhirnaraḥ
ācaratyātmanaḥ śreyastato yāti parāṃ gatim .. 22 ..


हे कुन्तीपुत्र! ये काम आदि दुःख और मोहरूप अन्धकारमय नरक के द्वार हैं इन तीनों अवगुणों से छूटा हुआ मनुष्य आचरण करता है—साधन करता है। क्या साधन करता है ? आत्मकल्याण का साधन, पहले जिन कामादिके वशमें होनेसे नहीं करता था, अब उनका नाश हो जानेसे करता है, और उस साधनसे (वह) परमगति-को, अर्थात् मोक्षको भी प्राप्त कर लेता है ॥ २२ ॥

इस समस्त आसुरी सम्पत्तिके त्यागका और कल्याणमय आचरणोंका, मूल कारण शास्त्र है, शास्त्रप्रमाणसे ही दोनों किये जा सकते हैं, अन्यथा नहीं, अतः—

तात्पर्य पढ़ें

एतैः विमुक्तः कौन्तेय तमोद्वारैः तमसो नरकस्य दुःखमोहात्मकस्य द्वाराणि कामादयः तैः एतैः त्रिभिः विमुक्तो नर आचरति अनुतिष्ठति । किम्, आत्मनः श्रेयो यत्प्रतिबद्धः पूर्वं नाचरति तदपगमाद् आचरति ततः तदाचरणाद् याति परां गतिं मोक्षम् अपि इति ॥ २२ ॥

सर्वस्य एतस्य आसुरसम्पत्परिवर्जनस्य श्रेय-आचरणस्य च शास्त्रं कारणम्, शास्त्रप्रमाणाद् उभयं शक्यं कर्तुं न अन्यथा अतः—