पृथक्त्वेन तु यज्ञानं नानाभावान्पृथग्विधान्।
वेत्ति सर्वेषु भूतेषु तज्ज्ञानं विद्धि राजसम्॥ २१ ॥
वेत्ति सर्वेषु भूतेषु तज्ज्ञानं विद्धि राजसम्॥ २१ ॥
pṛthaktvena tu yajñānaṃ nānābhāvānpṛthagvidhān.
vetti sarveṣu bhūteṣu tajjñānaṃ viddhi rājasam.. 21 ..
और जो ज्ञान, सम्पूर्ण भूतों में भिन्न-भिन्न प्रकारके भिन्न-भिन्न भावोंको, आत्मा से अलग विलक्षण पृथक्-रूपसे देखता है, अर्थात् प्रत्येक शरीर में अलग-अलग अपने से दूसरा आत्मा समझता है, उस ज्ञानको तू राजस यानी रजोगुण से उत्पन्न हुआ जान। ज्ञान में कर्तापन होना असम्भव है, इसलिये ‘जो ज्ञान देखता है’ इसका आशय यह है कि ‘जिस ज्ञान के द्वारा मनुष्य देखता है’॥ २१ ॥
तात्पर्य पढ़ें
पृथक्त्वेन तु भेदेन प्रतिशरीरम् अन्यत्वेन यद् ज्ञानं नानाभावान् भिन्नान् आत्मनः पृथग्विधान् पृथक्प्रकारान् भिन्नलक्षणान् इत्यर्थः । वेत्ति विजानाति यद् ज्ञानं सर्वेषु भूतेषु । ज्ञानस्य कर्तृत्वासम्भवाद् येन ज्ञानेन वेत्ति इत्यर्थः तद् ज्ञानं विद्धि राजसं रजोनिर्वृत्तम् ॥ २१ ॥