आश्चर्यवच्चैनमन्यः शृणोति श्रुत्वाप्येनं वेद न चैव कश्चित् ॥ २९ ॥
āścaryavatpaśyati kaścidenamāścaryavadvadati tathaiva cānyaḥ .
āścaryavaccainamanyaḥ śṛṇoti śrutvāpyenaṃ veda na caiva kaścit .. 29 ..
पहले जो नहीं देखा गया हो अकस्माद् दृष्टिगोचर हुआ हो ऐसे अद्भुत पदार्थ का नाम आश्चर्य है, उसके सदृश का नाम आश्चर्यवत् है, इस आत्मा को कोई (महापुरुष) ही आश्चर्यमय वस्तु की भाँति देखता है। वैसे ही दूसरा (कोई एक) इसको आश्चर्यवत् कहता है, अन्य (कोई) इसको आश्चर्यवत् सुनता है एवं कोई इस आत्मा को सुनकर, देखकर और कहकर भी नहीं जानता। अथवा जो इस आत्मा को देखता है वह आश्चर्य के तुल्य है, जो कहता है और जो सुनता है वह भी (आश्चर्य के तुल्य है)। अभिप्राय यह कि अनेक सहस्रों में से कोई एक ही ऐसा होता है। इसलिये आत्मा बड़ा दुर्बोध है ॥ २९ ॥
अब यहाँ प्रकरण के विषय का उपसंहार करते हुए कहते हैं—
तात्पर्य पढ़ें
आश्चर्यवद् आश्चर्यम् अदृष्टपूर्वम् अद्भुतम् अकस्माद् दृश्यमानं तेन तुल्यम् आश्चर्यवद् आश्चर्यम् इव एनम् आत्मानं पश्यति कश्चित् । आश्चर्यवद् एनं वदति तथा एव च अन्यः । आश्चर्यवत् च एनम् अन्यः शृणोति । श्रुत्वा दृष्ट्वा उक्त्वा अपि एनं वेद न च एव कश्चित् । अथ वा यः अयम् आत्मानं पश्यति स आश्चर्य तुल्यो यो वदति, यः च शृणोति, सः अनेकसहस्रेषु कश्चिद् एव भवति, अतो दुर्बोध आत्मा इति अभिप्रायः ॥ २९ ॥
अथ इदानीं प्रकरणार्थम् उपसंहरन् ब्रूते—