अध्याय 2 - श्लोक 61

तानि सर्वाणि संयम्य युक्त आसीत मत्यरः
वशे हि यस्येन्द्रियाणि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥ ६१ ॥

tāni sarvāṇi saṃyamya yukta āsīta matyaraḥ
vaśe hi yasyendriyāṇi tasya prajñā pratiṣṭhitā .. 61 ..


उन सब इन्द्रियों को रोककर यानी वश में करके और युक्त—समाहितचित्त हो मेरे परायण होकर बैठना चाहिये। अर्थात् सबका अन्तरात्मारूप मैं वासुदेव ही जिसका सबसे पर हूँ, वह मत्पर है, अर्थात् मैं उस परमात्मा से भिन्न नहीं हूँ। इस प्रकार मुझसे अपने को अभिन्न माननेवाला होकर बैठना चाहिये।

क्योंकि इस प्रकार बैठनेवाले जिस यति की इन्द्रियाँ अभ्यास-बल से (उसके) वश में हैं उसकी प्रज्ञा प्रतिष्ठित है ॥ ६१ ॥

इतना कहने के उपरान्त अब यह पतनाभिमुख पुरुष के समस्त अनर्थों का कारण बतलाया जाता है—

तात्पर्य पढ़ें

तानि सर्वाणि संयम्य संयमनं वशीकरणं कृत्वा युक्तः समाहितः सन् आसीत मत्परः अहं वासुदेवः सर्वप्रत्यगात्मा परो यस्य स मत्परो न अन्यः अहं तस्माद् इति आसीत इत्यर्थः।

एवम् आसीनस्य यतेः वशे हि यस्य इन्द्रियाणि वर्तन्ते अभ्यासबलात् तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥ ६१ ॥

अथ इदानीं पराभविष्यतः सर्वानर्थमूलम् इदम् उच्यते—