किंच—
सर्वाणीन्द्रियकर्माणि आत्मसंयमयोगाग्नौ
प्राणकर्माणि चापरे ।
जुह्वति ज्ञानदीपिते ॥ २७ ॥
सर्वाणीन्द्रियकर्माणि आत्मसंयमयोगाग्नौ
प्राणकर्माणि चापरे ।
जुह्वति ज्ञानदीपिते ॥ २७ ॥
kiṃca—
sarvāṇīndriyakarmāṇi ātmasaṃyamayogāgnau
prāṇakarmāṇi cāpare .
juhvati jñānadīpite .. 27 ..
दूसरे साधक इन्द्रियोंके सम्पूर्ण कर्मोंको और शरीरके भीतर रहनेवाला वायु जो प्राण कहलाता है, उसके ‘संकुचित होने’, ‘फैलने’ आदि कर्मोंको, ज्ञानसे प्रकाशित हुई आत्मसंयमरूप योगाग्निमें हवन करते हैं। आत्मविषयक संयम का नाम आत्मसंयम है, वही यहाँ योगाग्नि है। घृतादि चिकनी वस्तुसे प्रज्वलित हुई अग्निकी भाँति विवेकविज्ञानसे उज्ज्वलताको प्राप्त हुई (धारणा-ध्यान-समाधिरूप) उस आत्म-संयम योगाग्निमें (वे प्राण और इन्द्रियोंके कर्मोंको) विलीन कर देते हैं ॥ २७ ॥
तात्पर्य पढ़ें
सर्वाणि इन्द्रियकर्माणि इन्द्रियाणां कर्माणि इन्द्रियकर्माणि तथा प्राणकर्माणि प्राणो वायुः आध्यात्मिकः तत् कर्माणि आकुञ्चनप्रसारणा-दीनि तानि च अपरे आत्मसंयमयोगाग्नौ आत्मनि संयम आत्मसंयमः स एव योगाग्निः तस्मिन् आत्मसंयमयोगाग्नौ जुह्वति प्रक्षिपन्ति ज्ञानदीपिते स्नेहेन इव प्रदीपिते विवेकविज्ञानेन उज्ज्वलभावम् आपादिते प्रविलापयन्ति इत्यर्थः ॥ २७ ॥