अध्याय 4 - श्लोक 6

अजोऽपि सन्नव्ययात्मा भूतानामीश्वरोऽपि सन् ।
प्रकृतिं स्वामधिष्ठाय सम्भवाम्यात्ममायया ॥ ६ ॥

ajo’pi sannavyayātmā bhūtānāmīśvaro’pi san .
prakṛtiṃ svāmadhiṣṭhāya sambhavāmyātmamāyayā .. 6 ..


यद्यपि मैं अजन्मा—जन्मरहित, अव्ययात्मा—अक्षीण ज्ञानशक्ति—स्वभाववाला और ब्रह्मा से लेकर स्तम्बपर्यन्त सम्पूर्ण भूतों का नियमन करनेवाला ईश्वर भी हूँ, तो भी अपनी त्रिगुणात्मिका वैष्णवी माया को, जिसके वशमें सब जगत् वर्तता है और जिससे मोहित हुआ मनुष्य वासुदेवरूप अपने-आपको नहीं जानता, उस अपनी प्रकृतिको अपने वशमें रखकर केवल अपनी लीलासे ही शरीरवाला-सा जन्म लिया हुआ-सा हो जाता हूँ; अन्य लोगों की भाँति वास्तवमें जन्म नहीं लेता ॥ ६ ॥

वह जन्म कब और किसलिये होता है? सो कहते हैं—

तात्पर्य पढ़ें

अजः अपि जन्मरहितः अपि सन् तथा अव्ययात्मा अक्षीणज्ञानशक्तिस्वभावः अपि सन् तथा भूतानां ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तानाम् ईश्वर ईशनशीलः अपि सन्, प्रकृतिं स्वां मम वैष्णवीं मायां त्रिगुणात्मिकां यस्या वशे सर्वं जगद् वर्तते यया मोहितं सत् स्वम् आत्मानं वासुदेवं न जानाति, तां प्रकृतिं स्वाम् अधिष्ठाय वशीकृत्य सम्भवामि देहवान् इव भवामि जात इव आत्ममायया आत्मनो मायया न परमार्थतो लोकवत् ॥ ६ ॥

तत् च जन्म कदा किमर्थं च इति उच्यते।