गच्छन्त्यपुनरावृत्तिं ज्ञाननिर्धृतकल्मषाः ॥ १७ ॥
tadbuddhyastadātmānastanniṣṭhāstatparāyaṇāḥ
gacchantyapunarāvṛttiṃ jñānanirdhṛtakalmaṣāḥ .. 17 ..
उस परमार्थतत्त्वमें जिनकी बुद्धि जा पहुँची है वे ‘तद्बुद्धि’ हैं, वह परब्रह्म ही जिनका आत्मा है वे ‘तदात्मा’ हैं, उस ब्रह्ममें ही जिनकी निष्ठा—दृढ़ आत्मभावना—तत्परता है अर्थात् जो सब कर्मोंका संन्यास करके ब्रह्ममें ही स्थित हो गये हैं वे ‘तन्निष्ठ’ हैं।
वह परब्रह्म ही जिनका परम अयन-आश्रय—परमगति है अर्थात् जो केवल आत्मामें ही रत हैं वे ‘तत्परायण’ हैं, (इस प्रकार) जिनके अन्तःकरणका अज्ञान ज्ञानद्वारा नष्ट हो गया है एवं उपर्युक्त ज्ञानद्वारा संसारके कारणरूप पापादि दोष जिनके नष्ट हो चुके हैं, ऐसे ज्ञाननिर्धूतकल्मष संन्यासी अपुनरावृत्ति को अर्थात्, जिस अवस्थाको प्राप्त कर लेनेपर फिर देहसे सम्बन्ध होना छूट जाता है, ऐसी अवस्थाको प्राप्त होते हैं ॥ १७ ॥
जिनके आत्माका अज्ञान ज्ञानद्वारा नष्ट हो चुका है, वे पण्डितजन परमार्थतत्त्वको कैसे देखते हैं ? सो कहते हैं—
तात्पर्य पढ़ें
तस्मिन् गता बुद्धिः येषां ते तद्बुद्धयः तदात्मानः तद् एव परं ब्रह्म आत्मा येषां ते तदात्मानः तन्निष्ठा निष्ठा अभिनिवेशः तात्पर्यं सर्वाणि कर्माणि सन्न्यस्य ब्रह्मणि एव अवस्थानं येषां ते तन्निष्ठाः ।
तत्परायणाः च तद् एव परम् अयन परा गतिः येषां भवति ते तत्परायणाः केवलात्म-रतय इत्यर्थः । येषां ज्ञानेन नाशितम् आत्मनः अज्ञानं ते गच्छन्ति एवंविधा अपुनरावृत्तिम् अपुनर्देहसम्बन्धं ज्ञाननिर्धूतकल्मषा यथोक्तेन ज्ञानेन निर्धूता नाशितः कल्मषः पापादिसंसारकारण-दोषा येषां ते ज्ञाननिर्धूतकल्मषा यतय इत्यर्थः ॥ १७ ॥
येषां ज्ञानेन नाशितम् आत्मनः अज्ञानं ते पण्डिताः कथं तत्त्वं पश्यन्ति, इति उच्यते—