विनियतं
चित्तमात्मन्येवावतिष्ठते ।
निःस्पृहः
सर्वकामेभ्यो
युक्त
इत्युच्यते तदा ॥ १८ ॥
yadā
viniyataṃ
cittamātmanyevāvatiṣṭhate .
niḥspṛhaḥ
sarvakāmebhyo
yukta
ityucyate tadā .. 18 ..
वशमें किया हुआ चित्त यानी विशेषरूपसे एकाग्रता को प्राप्त हुआ चित्त, जब बाह्य चिन्तनको छोड़कर केवल आत्मा में ही स्थित होता है—अपने स्वरूपमें स्थिति लाभ करता है।
तब—उस समय सब भोगों की लालसासे रहित हुआ योगी अर्थात् दृष्ट और अदृष्ट समस्त भोगोंसे जिसकी तृष्णा नष्ट हो गयी है ऐसा योगी युक्त है—समाधिस्थ ( परमात्मा में स्थितिवाला ) है, ऐसे कहा जाता है ॥ १८ ॥
उस योगीका जो समाधिस्थ चित्त है उसकी उपमा कही जाती है—
तात्पर्य पढ़ें
यदा विनियतं चित्तं विशेषेण नियतं संयतम् एकाग्रताम् आपन्नं चित्तम्, हित्वा बाह्यचिन्ताम् आत्मनि एव केवले अवतिष्ठते स्वात्मनि स्थितिं लभते इत्यर्थः ।
निःस्पृहः सर्वकामेभ्यो निर्गता दृष्टादृष्ट-विषयेभ्यः स्पृहा तृष्णा यस्य योगिनः स युक्तः समाहित इति उच्यते तदा तस्मिन् काले ॥ १८ ॥
तस्य योगिनः समाहितं यत् चित्तं तस्य उपमा उच्यते—