अध्याय 7 - श्लोक 13

त्रिभिर्गुणमयैर्भावैरेभिः सर्वमिदं जगत् ।
मोहितं नाभिजानाति मामेभ्यः परमव्ययम् ॥ १३ ॥

tribhirguṇamayairbhāvairebhiḥ sarvamidaṃ jagat .
mohitaṃ nābhijānāti māmebhyaḥ paramavyayam .. 13 ..


गुणों में विकाररूप सात्त्विक, राजस और तामस इन तीनों भावों से अर्थात् उपर्युक्त राग, द्वेष और मोह आदि पदार्थों से यह समस्त जगत्—प्राणिसमूह मोहित हो रहा है अर्थात् विवेकशून्य कर दिया गया है, अतः इन उपर्युक्त गुणों से अतीत—विलक्षण, अविनाशी—विनाशरहित तथा जन्मादि सम्पूर्ण भाव-विकारों से रहित मुझ परमात्मा को नहीं जान पाता ॥ १३ ॥

तो फिर इस देव सम्बन्धिनी त्रिगुणात्मिका वैष्णवी माया को मनुष्य कैसे तरते हैं? इसपर कहते हैं—

तात्पर्य पढ़ें

त्रिभिः गुणमयैः गुणविकारै रागद्वेषमोहादि- प्रकारैः भावैः पदार्थैः एभिः यथोक्तैः सर्वम् इदं प्राणिजातं जगत् मोहितम् अविवेकताम् आपादितं सत् न अभिजानाति माम् एभ्यो यथोक्तेभ्यो गुणेभ्यः परं व्यतिरिक्तं विलक्षणं च अव्ययं व्ययरहितं जन्मादिसर्वभावविकार- वर्जितम् इत्यर्थः ॥ १३ ॥

कथं पुनः दैवीम् एतां त्रिगुणात्मिकां वैष्णवीं मायाम् अतिक्रामन्ति इति उच्यते—