अध्याय 7 - श्लोक 19

बहूनां जन्मनामन्ते ज्ञानवान्मां प्रपद्यते ।
वासुदेवः सर्वमिति स महात्मा सुदुर्लभः ॥ १९ ॥

bahūnāṃ janmanāmante jñānavānmāṃ prapadyate .
vāsudevaḥ sarvamiti sa mahātmā sudurlabhaḥ .. 19 ..


ज्ञानप्राप्तिके लिये जिनमें संस्कारोंका संग्रह किया जाय ऐसे बहुत-से जन्मोंका अन्त—समाप्ति होनेपर (अन्तिम जन्ममें) परिपक्व ज्ञानको प्राप्त हुआ ज्ञानी अन्तरात्मारूप मुझ वासुदेवको ‘सब कुछ वासुदेव ही है’ इस प्रकार प्रत्यक्षरूपसे प्राप्त होता है।

जो इस प्रकार सर्वात्मरूप मुझ परमात्माको प्रत्यक्षरूपसे प्राप्त हो जाता है, वह महात्मा है; उसके समान या उससे अधिक और कोई नहीं है, अतः कहा है कि हजारों मनुष्योंमें भी ऐसा पुरुष अत्यन्त दुर्लभ है ॥ १९ ॥

‘यह सर्व जगत् आत्मस्वरूप वासुदेव ही है’ इस प्रकार न समझमें आनेका कारण बतलाते हैं—

तात्पर्य पढ़ें

बहूनां जन्मनां ज्ञानार्थसंस्कारार्जनाश्रयाणाम् अन्ते समाप्तौ ज्ञानवान् प्राप्तपरिपाकज्ञानो मां वासुदेवं प्रत्यगात्मानं प्रत्यक्षतः प्रपद्यते । कथम्, वासुदेवः सर्वम् इति ।

य एवं सर्वात्मानं मां प्रतिपद्यते स महात्मा न तत्समः अन्यः अस्ति अधिको वा। अतः सुदुर्लभः स मनुष्याणां सहस्रेषु इति उक्तम् ॥ १९ ॥

आत्मा एव सर्वं वासुदेव इति एवम् अप्रतिपत्तौ कारणम् उच्यते—