जीवनं सर्वभूतेषु तपश्चास्मि तपस्विषु ॥ ९ ॥
puṇyo gandhaḥ pṛthivyāṃ ca tejaścāsmi vibhāvasau .
jīvanaṃ sarvabhūteṣu tapaścāsmi tapasviṣu .. 9 ..
पृथिवीमें मैं पवित्र गन्ध—सुगन्ध हूँ अर्थात् उस सुगन्धरूप मुझ ईश्वरमें पृथिवी पिरोयी हुई है।
जल आदिमें रस आदिकी पवित्रताका लक्ष्य कराने के लिये यहाँ गन्धकी स्वाभाविक पवित्रता ही पृथिवीमें दिखलायी गयी है।
गन्ध-रस आदिमें जो अपवित्रता आ जाती है, वह तो सांसारिक पुरुषों के अज्ञान और अधर्म आदिकी अपेक्षासे एवं भूतविशेषोंके संसर्गसे है ( वह स्वाभाविक नहीं है ) ।
मैं अग्नि में प्रकाश हूँ तथा सब प्राणियों में जीवन हूँ अर्थात् जिससे सब प्राणी जीते हैं वह जीवन मैं हूँ और तपस्वियों में तप मैं हूँ अर्थात् उस तपरूप मुझ परमात्मामें (सब) तपस्वी पिरोये हुए हैं ॥ ९ ॥
तात्पर्य पढ़ें
पुण्यः सुरभिः गन्धः पृथिव्यां च अहं तस्मिन् मयि गन्धभूते पृथिवी प्रोता।
पुण्यत्वं गन्धस्य स्वभावत एव पृथिव्यां
दर्शितम् अबादिषु रसादेः पुण्यत्वोपलक्षणार्थम् ।
अपुण्यत्वं तु गन्धादीनाम् अविद्याधर्माद्यपेक्षं
संसारिणां भूतविशेषसंसर्गनिमित्तं भवति।
तेजो दीप्तिः च अस्मि विभावसौ अग्नौ । तथा जीवनं सर्वभूतेषु येन जीवन्ति सर्वाणि भूतानि तद् जीवनम् । तपः च अस्मि तपस्विषु तस्मिन् तपसि मयि तपस्विनः प्रोताः ॥ ९ ॥