अत्येति तत्सर्वमिदं विदित्वा योगी परं स्थानमुपैति चाद्यम् ॥ २८ ॥
vedeṣu yajñeṣu tapaḥsu caiva dāneṣu yatpuṇyaphalaṃ pradiṣṭam .
atyeti tatsarvamidaṃ viditvā yogī paraṃ sthānamupaiti cādyam .. 28 ..
इनको जानकर अर्थात् इन सात प्रश्नोंके निर्णयद्वारा कहे हुए रहस्यको यथार्थ समझकर और उसका अनुष्ठान करके योगी पुरुष, भलीभाँति पढ़े हुए वेद, श्रेष्ठ गुणोंसहित सम्पादन किये हुए यज्ञ, भली प्रकार किये हुए तप और यथार्थ पात्रको दिये हुए दान इन सबका शास्त्रोंने जो पुण्य-फल बतलाया है उस सबको अतिक्रम कर जाता है और आदिमें होनेवाले सबके कारणरूप परम श्रेष्ठ ऐश्वर-पदको अर्थात् ब्रह्मको पा लेता है ॥ २८ ॥
आठवें अध्यायमें सुषुम्ना नाड़ीद्वारा धारणायोगका अंगोंसहित वर्णन किया है और उसका फल अग्नि, ज्योति आदिकी प्राप्तिके क्रमसे कालान्तरमें ब्रह्म–प्राप्तिरूप और अपुनरावृत्तिरूप दिखलाया गया है।
वहाँ (यह शङ्का होती है कि) क्या इस प्रकार साधन करनेसे ही मोक्षप्राप्तिरूप फल मिलता है अन्य किसी प्रकारसे नहीं मिलता? इस शङ्काको निवृत्त करनेकी इच्छासे श्रीभगवान् बोले—
तात्पर्य पढ़ें
वेदेषु सम्यग् अधीतेषु यज्ञेषु च साद्गुण्येन अनुष्ठितेषु तपःसु च सुतप्तेषु दानेषु च सम्यग् दत्तेषु यद् एतेषु पुण्यफलं पुण्यस्य फलं पुण्यफलं प्रदिष्टं शास्त्रेण अत्येति अतीत्य गच्छति तत् सर्वं फलजातम् इदं विदित्वा सप्तप्रश्न निर्णयद्वारेण उक्तं सम्यग् अवधार्य अनुष्ठाय योगी, परं प्रकृष्टम् ऐश्वरं स्थानम् उपैति प्रतिपद्यते, आद्यम् आदौ भवं कारणं ब्रह्म इत्यर्थः ॥ २८ ॥
अष्टमे नाडीद्वारेण धारणायोगः सगुण उक्तः। तस्य च फलम् अग्न्यर्चिरादिक्रमेण कालान्तरे ब्रह्मप्राप्तिलक्षणम् एव अनावृत्तिरूपं निर्दिष्टम्।
तत्र अनेन एव प्रकारेण मोक्षप्राप्तिफलम् अधिगम्यते न अन्यथा इति तदाशङ्का-व्याविवृत्सया—