वैश्वानरः प्रविशत्यतिथिर्ब्राह्मणो गृहान् ।
तस्यैताग्ँ शान्तिं कुर्वन्ति हर वैवस्वतोदकम् ॥ ७ ॥
तस्यैताग्ँ शान्तिं कुर्वन्ति हर वैवस्वतोदकम् ॥ ७ ॥
vaiśvānaraḥ praviśatyatithirbrāhmaṇo gṛhān .
tasyaitāg̐ śāntiṃ kurvanti hara vaivasvatodakam .. 7 ..
ब्राह्मण-अतिथि होकर अग्नि ही घरों में प्रवेश करता है । [साधु पुरुष] उस अतिथि की यह [अर्घ्य-पाद्य-दानरूपा] शान्ति किया करते हैं । अतः हे वैवस्वत! [इस ब्राह्मण-अतिथि की शान्ति के लिये] जल ले जाइये ॥ ७ ॥
ब्राह्मण-अतिथि के रूप में साक्षात् वैश्वानर — अग्नि ही दग्ध करता हुआ-सा घरों में प्रवेश करता है । उस अग्नि के दाह को मानो शान्त करते हुए ही साधु-गृहस्थजन यह पाद्यादि दानरूप शान्ति किया करते हैं । अतः हे वैवस्वत! नचिकेता को पाद्य देने के लिये जल ले जाइये । क्योंकि ऐसा न करने में प्रत्यवाय सुना जाता है ॥ ७ ॥
तात्पर्य पढ़ें
वैश्वानरोऽग्निरेव साक्षात् प्रविशत्यतिथिः सन्ब्राह्मणो गृहान्दहन्निव तस्य दाहं शमयन्त इवाग्नेरेतां पाद्यासनादिदानलक्षणां शान्तिं कुर्वन्ति सन्तोऽतिथेर्यतोऽतो हराहर हे वैवस्वत उदकं नचिकेतसे पाद्यार्थम् । यतश्चाकरणे प्रत्यवायः श्रूयते ॥ ७ ॥